دیمانە: جەلال ئەحمەد بەرزنجی
* سەرەتا كە دەستت بەكاری ڕاگەیاندن كرد یان كە هاتییە نێو كاری ڕاگەیاندنەوە لەكوێوە دەستت پێكرد؟
- من لە دواناوەندی و ئامادەیی پیشەسازییەوە بەجۆرێك لەجۆرەكان تێكەڵ بە ڕاگەیاندن بووم، یەكەمین كاری ڕاستەوخۆی من لە ڕاگەیاندندا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی 1993 كە لە چەند مەڵبەندێكی بزووتنەوەی ئیسلامیدا كاری ڕاگەیاندم كردووە، بەڵام سەرەتای خۆپێگەیاندم لە نێو ڕاگەیاندنی حیزبی شیوعیدا بوو كە 13 ساڵی بەردەوام لە ڕادیۆ و تی ڤی و سایت و ڕۆژنامەشدا كارم كردووە، بەڵام بە هەموو ئەو ساڵانەی كاركردنمەوە ئەوەندەی شەش مانگی یەكەمی سەتەلایتی گەلی كوردستان نەناسرام و كاریگەریم لەسەر شەقام نەبوو.
* چ جیاوازییەكت بەدیكرد لەنێوان ڕاگەیاندنی بزووتنەوەی ئیسلامی و شیوعی و یەكێتیدا؟
- لەڕاستیدا كاری ڕاگەیاندن لە هەر كوێیەك بێت یەكە، بەڵام شێوازی كارو فەلسەفەی كارەكە جیاوازە، پێموایە ئێستا بە هەموو پێوەرێك ڕاگەیاندن و پەیام و كاری ڕاگەیاندن لەچاو ئەو سەردەمەدا تەواو گۆڕاوە. لەسەرەتای ڕاپەڕین و تا كۆتایی نەوەدیش ڕاگەیاندنەكان لە كوردستاندا ئاراستەكاربوون بۆ جەماوەر، بەڵام ئێستا ڕاگەیاندن پەیامەكەی جیاوازە و زانیاری دەگەیەنێت و بڕیار بۆ جەماوەر خۆی بەجێ دەهێڵێت. ئێستا لەگەڵ ئەو سەردەمەی سەرەتای كاری من بوو، بێگومان ئێستا ئازادی زیاتر هەیەو پێشكەوتنی زیاتر بەدیدەكرێت.
* ئاستی بێژەرەكانی كورد چۆن دەبینی، كامیان سەركەوتووترن كوڕان یان كچان، ئایا بەكام بێژەری ئافرەت و بە كام بێژەری پیاویش سەرسامیت؟
- ئەمە پرسیارێكە كە بە هەفتەیەك وەڵام نادرێتەوە، تۆ مەبەستت لە بێژەر كێیە؟ بێژەری هەواڵ یان پێشكەكەشكاری بەرنامە؟ ئێستا ژمارەی بێژەرەكان زۆرن و تایبەتمەندییەتییەكانیشیان جیایە، ناكرێت بەیەكەوەو بە جیاوازی تایبەتمەندییەكانیانەوە هەڵسەنگاندیان بۆ بكرێت كە ئەوەش كاری من نییە، زۆریشم بەلاوە سەیرە كە چەند راپرسییەك بۆ بێژەر لە كوردستاندا دەكرێت و پرسیاری نا زانستی وا لە بەشداربووان دەكرێت كە زۆر بێ سەروبەرەیەو ئەم جیاوازی و تایبەتمەندیانە لەخۆ ناگرن، من ڕێزم بۆ هەموویان هەیە، چەند بێژەرێكی سەركەوتوو لە بوارە جیاكاندا دەبینم، هەندێكی تریشیان خۆپێگەیاندنی زیاتریان پێویستە.
* ئێوە لە دیمانەیەكدا باستان لەوە كردووە كە فتوای كوشتنتان بۆ دەرچووە بە ناوی (هەڵگەڕانەوە لەدین) دەكرێ بزانین ئەم فتوایە چۆن و لەلایەن كێوە دراوە؟
- بێگومان لە فیقهی ئیسلامیدا ئەوەی لە ئیسلام هەڵگەڕێتەوە «مرتد»ە، گوایە هەموو ئەوانەی ئەو كات لە بزووتنەوەدا بوون و دواتر دەستبەرداری بزووتنەوە بوون و چونەتە لایەنی تر ئەوە خائین و بێ «عهد» بوون، بەڵام بۆ منێك كە چوومە ناو شیوعییەوە بەلایانەوە «مرتد» ی بووە، یەكێك لە ئەندامانی مەكتەبی سیاسی بزووتنەوە كە كۆچی دوایی كردووە گوایە ئەو فەتواكەی بۆ دەركرد بووم، هەتا چەند ساڵێكیش هەوڵی تیرۆركردنیان دەدام، بەڵام سەركەوتوو نەبوون، من ئێستاشی لەگەڵدابێت، دوژمنی هیچ ئاینێك نیم، رێزیشم بۆ ئایین و شوێنكەوتەكانیان هەیە، بەڵام ئەوەی ئایینی كردبێتە پڕۆژەی سیاسی خۆی ئەوا پیرۆزی لەدەست دەدات و ئەویش بەدەرنابێت لە ڕەخنە و ئاساییشە بكەوێتە ململانێی سیاسی لەبەرامبەریدا.
* پەشیمان نیت لەوەی كە كەسێكی لە دینەوە بوویتە كەسێكی ماركسی؟
- نەخێر.
* بیرۆكەی بەرنامەی (گەرماو گەرم) هی كێیەو كێ هاوكاریتان دەكات بۆ ئەوە بەرنامەیە؟
- بیرۆكەكە هی سەتەلایتی گەلی كوردستانە، بەتایبەتی كاك «ئازاد جوندیانی» ئەم بەرنامەیە هیی كەناڵەكەیە هەموو هاوكارن تیایدا.
* لە یەكێك لە ئەڵقەكانی بەرنامەی (گەرماو گەرم) دیمانەی دكتۆر بەرهەم ساڵحت كرد، دەكرێ بپرسین بۆچی دیمانەی كەسانی ترو بەرپرسانی تر ناكەن، وەكو (مام جەلال، مەسعود بارزانی، نێچیرڤان بارزانی، كۆسرەت ڕەسول، نەوشێروان مستەفا، جەوهەر نامیق سالم، ئازاد بەرواری........هتد، كە زۆر گرنگە كۆمەڵێك پرسیاریان لەلایەن جەنابتانەوە ئاراستە بكرێ؟
- هەوڵمداوە، بەردەوامیش دەبم لە هەوڵەكانم، تەمەن باقی بێت بەپێی دەرفەتی ئەوان و ڕوداوەكانی ڕۆژ هەوڵدەدەم لە گەرماو گەرمدا بەشدارییان پێ بكەم.
* دەست نیشانكردنی شەخسیەتەكان بۆ بەرنامەكە لەلایەن كێوەیە، بۆ خۆت هەڵیان دەبژێری یان بۆت دەست نیشان دەكەن و تۆش دیمانەكە دەكەی، ئایا پرسیارەكان لەلایەن كێوە دادەنرێ و تاچەند لەو بەرنامەیە ئازادیت لەوەی پرسیار بكەیت، ئایا هیچ سنورێكت بۆ دانراوە؟
- من ئامادەكارو پێشكەش كاری بەرنامەكەم، بەڵام بۆ هەڵبژاردنی بابەتەكان و میوانەكان و پرسیارەكانیش زۆرجار ڕاوێژدەكەم لەگەڵ بەرێوەبەری گشتی سەتەلایت و ڕاوێژكارەكانی كەناڵەكە و تەنانەت چەند سیاسی و ڕۆژنامەنووسێك لەدەرەوەی سەتەلایتیش، من ڕاوێژ زۆر دەكەم و یارمەتی هەموولایەكم پێویستە، بەڵام مەرج نییە ڕاوێژەكان بڕیارێك بن بۆ من كە هەر دەبێت وا بكەم! ئازادییەكی زۆریشم هەیە، كە زۆرجار بەخۆم دەڵێم پێویستە ڕێز لەو ئازادییە بگرم كە بۆم فەراهەمەو لە دەستی نەدەم.
* لە كەناڵە ئاسمانیە كوردییەكان كام كەناڵت پێ زۆر باشە لە هەموو ڕوویەكەوە؟
- ئەو كەناڵەی كە كاری تێدا دەكەم ......هههههها
* ئاستی ڕاگەیاندن لە كوردستان بەگشتی چۆن هەڵدەسەنگێنی بەهەرسێ بوارەكەیەوە؟
- ڕاگەیاندنی كوردی وەك تەكنەلۆژیا پێشكەوتنی گەورەی بەخۆوە دیوە، بەڵام وەك گوتار هێشتا نەبووینەتە خاوەنی گوتارێكی ڕوون و كاریگەر بۆ دەرەوەی خۆمان و بۆ ناوخۆش هێشتا تەواوی پێداویستی خەڵكمان پڕنەكردۆتەوە بە تایبەتی لەڕووی هونەریی درامی و فیلم و فیلم كارتۆنی مناڵان. ئەمڕۆ ڕاگەیاندن لە ئەو فەزا ئازادەی كە هەیە گەشەی باشی كردووە، من پێموایە لەسەرەتای دروستبوون و هەستانەوەداین وەك ئێستا كە فەوزایەك هەیە بە جۆرێك لەجۆرەكان بەسروشتی دەبینم كە ئەگەر چاودێری و یاسا هەبێت و ڕاگەیاندنەكان پشت بە ڕیكلام و پڕفرۆشی خۆیان ببەستن، ئەو زۆری و بۆرییەی كە هەیە ئەویش نامێنێت.
* چ پەیڤێكت بۆ زمانی زبر هەیە كە ئێستا لە نێو زۆر لە گۆڤارو رۆژنامەو سایتەكاندا هەیە؟
- هەندێك هەن كە ئەمە بۆ كەولتوری كوردی دەگێڕنەوە كە من بۆخۆم دژی ئەم بۆچوونەم. لە زمانی كوردیدا وشە و دەستەواژە و دەربڕینی زۆر جوانتر و واتادارتر هەن كە دەكرێت دەربڕینیان پێ بكرێت و ببێتە زمانی ڕاگەیاندنەكان، پەنابردن بۆ ئەوجۆرە زمانە وەك ئەوە وایە كەمناڵێكی ساوا دەیكات بۆ ئەوەی گەورەكان گوێی بۆ بگرن دەست بە هاتوهاوار و گریان دەكات، من دژی زمانی زبرم و ئومێد دەكەم پەنای بۆ نەبرێت .
* ماوەیەكە ئاڵۆزییەك پەیدابووە لە نێوان هەندێ لە بەرپرسەكاندا وەكو نەوشێروان و كۆسرەت و تەنانەت مام جەلالیش و چەند كەسێكی تریشی گرتۆتەوە كە نوسین لە سایتەكان و كتێب بڵاودەكەنەوە لەدژی یەكتری، ئەمە تاچەند ڕەوایە؟
- من ڕادەربڕین و وەڵام دانەوە بە شتێكی زۆر سروشتی دەزانم، نازانم بۆ لای ئێمە ئاسایی تەماشا ناكرێت!؟ بەڵام مەترسییەكە لەوەدایە كە دوو كەس یان چەند كەسێك كە لە مستەوایەكدا دەكەونە وەڵامدانەوەی یەكتری بەشەڕی كۆڵان و شەقامەكان كۆتایی بێت، ئێمە هێشتا لەسەرەتای دیموكراسیداین، پێموایە ماوەیەكی تر لە پیادەكردنی دیموكراسییەت ئەوجۆرە شتانەمان زۆر بەلاوە ئاسایی دەبێت، ئەوەی گرنگە ئەوەیە كە ڕاگەیاندن نەكرێتە ئامڕازی شەڕ، وەك سەدام لە ڕابردوودا ڕاگەیاندنی لە عێراقدا بە فەیلەقی هەشتەم لەپاڵ حەوت فەیلەقی سوپادا دانابوو، دەكرێت لەناو ئەو هەموو شەڕ و جەدەلە سیاسیانەدا ڕاگەیاندن وەك سەكۆیەك بۆ ڕادەربڕین و گەیاندنی ڕاستییەكان بمێنێتەوە.